image

✨ අනුරාධපුරේ යන 99% ක් දෙනා මගහැරලා යන, ඒත් අනිවාර්යයෙන්ම බලන්න ඕන අද්විතීය රහස් තැනක්! - "නඛා වෙහෙර" 🛕🇱🇰

අනුරාධපුරේ කිව්වම අපේ මතකයට එකපාරටම එන්නේ රුවන්වැලිසෑය, ජය ශ්‍රී මහා බෝධීන් වහන්සේ, අභයගිරිය වගේ විශාල වටකුරු ස්තූපනේ...

ඒත් අනුරාධපුර පුරාණ නගර සීමාවේ උතුරු දෙසට වෙන්න, ලංකාවේ සාම්ප්‍රදායික වෙහෙර විහාරවලට වඩා සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස්, අමුතුම විදියේ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයකට හදපු හතරැස් ස්තූපයක් තියෙනවා කිව්වොත් ඔබ පිළිගන්නවද? 🤔

අන්න ඒ විශේෂිත, නිහඬ ඓතිහාසික ස්ථානය තමයි නඛා වෙහෙර! ❤️🌿

🔍 මොකක්ද මේ නඛා වෙහෙරේ තියෙන විශේෂත්වය?

අද්විතීය හතරැස් හැඩය: ලංකාවේ වෙන කොහෙවත් දැකගන්න ලැබෙන්නේ නැති තරම් දුර්ලභ, ගඩොලින් පියවරෙන් පියවර ඉහළට නිර්මාණය කළ හතරැස් හැඩැති චෛත්‍යයක්. මේ නිර්මාණය ඉන්දියාවේ ප්‍රකට බුද්ධගයා හෝ සාංචි ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයට බොහෝ සෙයින් සමානකම් දක්වනවා.

මහායාන බෞද්ධ ආභාසය: පුරාවිද්‍යාඥයන්ගේ මතයට අනුව මෙය ක්‍රි.ව. 7 - 10 සියවස් අතර අනුරාධපුර යුගයේ අග භාගයේදී ඉදිවූවක්. ඒ වගේම එකල පැවති මහායාන බෞද්ධ ආභාසය සහ සංකල්ප මෙහි නිර්මාණවලට බලපා ඇති බව පැහැදිලිවම පෙනෙනවා.

නම පිටුපස ඇති රහස: 'නඛා' කියන්නේ පාලි සහ සංස්කෘත භාෂාවලින් "නියපොත්තට". බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රී නඛ ධාතූන් වහන්සේ (නිය ධාතුව) මෙහි තැන්පත් කර ඇති බවට ජනප්‍රවාදයේ සහ ඉතිහාසයේ සඳහන් වෙනවා.

පෞරාණික මැටි ප්‍රතිමා: උසින් තට්ටු කිහිපයකට ඉදිවුණු මෙම ස්තූපයේ පැතිවල තැන්පත් කර තිබූ ඉතා අලංකාර මැටි (Terracotta) සහ හුණු බදාමයෙන් කළ බුදුපිළිමවල නටබුන් අදටත් මෙහි දකින්න පුළුවන්.

📍 නඛා වෙහෙරට යන්නේ කොහොමද?

කුට්ටම් පොකුණ පහුකරගෙන ජේතවන පරිශ්‍රය දෙසට යන මාර්ගයේ අභයගිරි විහාර සංකීර්ණයට අයත් වනගත ප්‍රදේශයකයි මෙය පිහිටලා තියෙන්නේ. ප්‍රධාන පාරෙන් පොඩ්ඩක් ඇතුළට වෙන්න තියෙන නිසා ගොඩක් සංචාරකයින්ගේ අවධානයට ලක්වෙන්නේ නැහැ.

බහුතරයක් දෙනාගේ අවධානයට ලක්නොවුණත්, අපේ හෙළ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ තවත් අද්විතීය හා වෙනස්ම පැත්තක් ලෝකයටම පෙන්වන පුදුම හිතෙන නිර්මාණයක්!

ඊළඟ පාර අනුරාධපුරේ වන්දනාවේ හෝ සංචාරයේ යනගමන්, මහා සෙනඟක් නැති, හිතට පුදුම නිදහසක් දැනෙන මේ නිහඬ, සුන්දර පුරාවිද්‍යා භූමියටත් ගොඩවෙලා යන්න අමතක කරන්න එපා. 📸✨

image

image

ප්‍රජාපුරාවිද්‍යාවේ ලක්ෂණ, ප්‍රතිලාභ සහ අභියෝග

ප්‍රජාපුරාවිද්‍යාවේ ලක්ෂණ

- ප්‍රජා සහභාගීත්වය පදනම් කරගැනීම — කැණීම්, ලේඛනගත කිරීම හෝ අර්ථකථනය හුදෙක් විද්‍යාඥයන් අතරම සිදුවන කටයුත්තක් නොව, ප්‍රාදේශීය ජනතාව සක්‍රියව ඊට එකතු කරගැනීම.
- ප්‍රජාවගේ අයිතිය හා තීන්දු ගැනීමේ බලය — ප්‍රජාව හුදෙක් "දැනුම් දෙන" පිරිසක් නොව, ව්‍යාපෘතියේ දිශානතිය තීරණය කිරීමේදී හවුල්කරුවෙකු ලෙස සලකනු ලැබීම.
- ස්ථානීය දැනුම ඈඳා ගැනීම — කට වහරෙන් පැවත එන මතක, සම්ප්‍රදායික විශ්වාස, ගැමි නම් හා දේශීය ඉතිහාස කථා පර්යේෂණයට ඈඳා ගැනීම.
- ශාස්ත්‍රීය දැනුම හා දේශීය දැනුම අතර හුවමාරුව — විද්වතුන්ගේ ක්‍රමවේද දැනුම සහ ප්‍රජාවගේ අත්දැකීම් මුසුවීම.
- විවෘත, විනිවිද පෙනෙන සන්නිවේදනය — ව්‍යාපෘති අරමුණු, ප්‍රගතිය සහ ප්‍රතිඵල ප්‍රසිද්ධියේ බෙදාහදා ගැනීම (ප්‍රජා වැඩමුළු, විවෘත රැස්වීම්).
- පරිත්‍යාගශීලී අභිප්‍රාය — විද්වතුන් සාමාන්‍යයෙන් තමන් ප්‍රජාවකට වඩාත් ධනාත්මක වෙනසක් ඇති කරමින් සිටින බව විශ්වාස කරති.

සමාජයට ඇති කළ හැකි බලපෑම

- සංස්කෘතික අනන්‍යතාව සහ ආඩම්බරය — තමන්ගේම ඉතිහාසය සොයාගැනීම හා ලේඛනගත කිරීමේදී සම්බන්ධ වීමෙන්, ප්‍රජාවට තම උරුමය පිළිබඳ අයිතිකාරී හැඟීමක් හා ආඩම්බරයක් ගොඩනැගේ.
- සමාජ සමගිය — පොදු අරමුණක් වටා එකට වැඩ කිරීම, ප්‍රජාව තුළ අන්‍යෝන්‍ය සබඳතා සහ සංස්කෘතික සංවාදය ශක්තිමත් කරයි.
- අධ්‍යාපනික ශක්තිමත් කිරීම — විශේෂයෙන් තරුණ පරම්පරාවට ප්‍රායෝගික ඉගෙනුම් අවස්ථා ලබාදෙන අතර, ඓතිහාසික සාක්ෂරතාව වර්ධනය කරයි.
- ආර්ථික ප්‍රතිලාභ — උරුම ස්ථාන කේන්ද්‍ර කරගත් සංචාරක ව්‍යාපාරය, රැකියා අවස්ථා සහ ප්‍රාදේශීය යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනය දිරිගැන්විය හැක.
- උරුම සංරක්ෂණයේ තිරසාරභාවය — ප්‍රජාව ම එම ස්ථානවල භාරකරුවන් බවට පත්වීමෙන්, උරුමය දිගුකාලීනව රැකගැනීම සඳහා වන වගකීම ප්‍රජාව තුළම වර්ධනය වේ.
- බලය බෙදාහදා ගැනීම (Empowerment) — විශේෂයෙන් යටත්විජිත සමයේ තම උරුමය පිළිබඳ අයිතිය අහිමි වූ දේශීය/ආදිවාසී ප්‍රජාවන් සම්බන්ධයෙන්, මෙය බලය ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීමේ මාධ්‍යයක් ලෙසද ක්‍රියා කරයි.

සීමාවන් හා අභියෝග

- "ප්‍රජාව" යනු කවුරුන්ද, එකම ප්‍රදේශයේ ප්‍රතිවිරෝධී අවශ්‍යතා ඇති කණ්ඩායම් කිහිපයක් තිබිය හැකි බැවින්, එය නිර්වචනය කිරීමේදීම දුෂ්කරතා පවතී.
- සමහර විද්වතුන් තමන්ගේ බලය හෝ අධිකාරී මතය ප්‍රජාවට හුවමාරු කිරීමට අකමැති වීම නිසා, ප්‍රජාව "නිෂ්ක්‍රීය හවුල්කරුවෙක්" බවට පත්වීමේ අවදානම පවතී.
- සාර්ථක ප්‍රතිඵල සඳහා දිගුකාලීන කැපවීමක් හා අරමුදල් අවශ්‍ය වේ; අඩ මඟ නවතින ව්‍යාපෘති ප්‍රජාවේ විශ්වාසය බිඳ දැමිය හැක.

ලෝකයේ සාර්ථක උදාහරණ ලෙස තුර්කියේ Çatalhöyük ව්‍යාපෘතිය (ප්‍රාදේශීය ගම්වාසීන් සේවයේ යෙදවීම, මැටි-ගොඩනැගිලි තාක්ෂණය පිළිබඳ ස්ථානීය දැනුම යොදාගැනීම) සහ ෆිලිපීන්සයේ Ifugao කුඹුරු වැටවල ව්‍යාපෘතිය (ස්ථානීය දැනුම ඈඳා ගැනීම, ප්‍රජාව උරුමයේ භාරකරුවන් ලෙස පිළිගැනීම) දැක්විය හැක.

image

ප්‍රජාපුරාවිද්‍යාව සහ ශ්‍රී ලංකාවේ නෛතික පසුබිම -දෙවෙනි කොටස

5. UNESCO 1972 World Heritage Convention

1972 World Heritage Convention ශ්‍රී ලංකාව 1980 දී අනුමත කළ ජාත්‍යන්තර සම්මුතියකි.

මෙම සම්මුතිය 2003 ICH Convention මෙන් ප්‍රජාවගේ “widest possible participation” යන වචනවලින් සෘජු සහභාගීත්ව වගකීමක් නියම නොකරයි. එහෙත් ලෝක උරුම ස්ථාන කළමනාකරණය, සංරක්ෂණය සහ ඉදිරි පරම්පරාවන් වෙත පැවරීම සම්බන්ධයෙන් රාජ්‍ය වගකීම් ස්ථාපිත කරයි.ඒ අනුව, World Heritage Convention එක ප්‍රජාපුරාවිද්‍යාව සඳහා සෘජු නෛතික පදනමක් ලෙස නොව, උරුම කළමනාකරණය සඳහා පුළුල් ජාත්‍යන්තර රාමුවක් ලෙස සලකා බැලීම වඩාත් නිවැරදිය.

6. ICOMOS සහ Burra Charter

ප්‍රජා සහභාගීත්වය සම්බන්ධයෙන් Australia ICOMOS Burra Charter 2013 විශේෂයෙන් වැදගත් මාර්ගෝපදේශයකි.එහි Article 12 – Participation මගින්, ස්ථානයකට වැදගත් සම්බන්ධතා හා අර්ථ ඇති පුද්ගලයන් හෝ එම ස්ථානයට සමාජීය, ආධ්‍යාත්මික හෝ වෙනත් සංස්කෘතික වගකීම් ඇති පුද්ගලයන්ගේ සහභාගීත්වය සඳහා සංරක්ෂණය, අර්ථකථනය සහ කළමනාකරණ ක්‍රියාවලිය අවස්ථාව සලසා දිය යුතු බව සඳහන් කරයි.මෙය ප්‍රජාපුරාවිද්‍යාවේ මූලික සංකල්ප සමඟ ඉතා සමීප වේ. එහෙත් Burra Charter එක ශ්‍රී ලංකාවේ නීතියක් හෝ නීතිමය වශයෙන් බැඳී පවතින ජාත්‍යන්තර සම්මුතියක් නොවේ. එය සංස්කෘතික ස්ථාන කළමනාකරණය සඳහා වන best-practice framework එකකි. Australia ICOMOS විසින්ද එය cultural heritage management සඳහා best-practice standard එකක් ලෙස හඳුන්වා දෙයි.

7. ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන නෛතික හිඩැස

ඉහත රාමු එකට සලකා බැලූ විට ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන ගැටලුව වන්නේ “ප්‍රජා සහභාගීත්වය නොමැති වීම” පමණක් නොව, එය සඳහා පැහැදිලි නෛතික යාන්ත්‍රණයක් නොමැති වීමයි.
වර්තමාන පුරාවිද්‍යා නීති මගින් ප්‍රධාන වශයෙන්:

- පුරාවස්තු ආරක්ෂා කිරීම,
- පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන ප්‍රකාශ කිරීම,
- කැණීම් හා ගවේෂණ පාලනය,
- සංවර්ධන ව්‍යාපෘතිවල පුරාවිද්‍යාත්මක බලපෑම් පාලනය,
- නීති උල්ලංඝනය කිරීම සඳහා දඬුවම්

වැනි කරුණු කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි.

එහෙත්,

- ප්‍රාදේශීය ප්‍රජාවගේ අදහස් ලබාගැනීම,
- ප්‍රජා දැනුම පුරාවිද්‍යා පර්යේෂණයට ඇතුළත් කිරීම,
- ප්‍රජා උපදේශන ක්‍රියාවලිය,
- උරුම ස්ථානයක් පිළිබඳ තීරණ ගැනීමේදී ප්‍රජා නියෝජනය,
- ප්‍රජා සහභාගීත්වය සඳහා informed consent,
- ප්‍රජා-රාජ්‍ය හවුල් කළමනාකරණය
වැනි කරුණු සඳහා වෙනම පැහැදිලි නෛතික ක්‍රමවේදයක් නොපෙනේ.ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික විගණන කාර්යාලයද 1940 ආඥා පනත හා 1998 සංශෝධන පනත සම්බන්ධයෙන් පුරාවිද්‍යාත්මක උරුමය නිසි ලෙස කළමනාකරණය කිරීම සඳහා නීතිමය විධිවිධාන ප්‍රමාණවත් නොවන බව පෙන්වා දී තිබේ.

8. ප්‍රජාපුරාවිද්‍යාව සඳහා යෝජිත නෛතික ප්‍රවේශය - ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රජාපුරාවිද්‍යාව වඩාත් ශක්තිමත් කිරීම සඳහා අනාගත නෛතික හා ප්‍රතිපත්තිමය සංවර්ධනයේදී පහත කරුණු සලකා බැලිය හැකිය.

8.1 ප්‍රජා උපදේශනය - පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථානයක් පිළිබඳ විශාල සංරක්ෂණ, සංවර්ධන හෝ අර්ථකථන ව්‍යාපෘති ආරම්භ කිරීමට පෙර අදාළ ප්‍රජාව සමඟ සාකච්ඡා කිරීම.

8.2 ප්‍රජා දැනුම ලේඛනගත කිරීම - වාචික ඉතිහාසය, ජනප්‍රවාද, පාරම්පරික ස්ථාන භාවිතය සහ දේශීය දැනුම පුරාවිද්‍යාත්මක පර්යේෂණයේ අතිරේක මූලාශ්‍ර ලෙස භාවිත කිරීම.

8.3 ප්‍රජා නියෝජනය - ප්‍රධාන උරුම ස්ථාන සඳහා කළමනාකරණ කමිටු හෝ උපදේශක මණ්ඩලවලට ප්‍රාදේශීය ප්‍රජා නියෝජිතයන් ඇතුළත් කිරීම.

8.4 ප්‍රජා-පාදක ඩිජිටල් දත්ත පද්ධති - ප්‍රජාවට තම ප්‍රදේශයේ ඓතිහාසික හා පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන හඳුනාගැනීමට, තොරතුරු ඉදිරිපත් කිරීමට සහ ඡායාරූප/වාචික ඉතිහාස වැනි දත්ත ලබාදීමට අවස්ථාව ලබාදීම.

8.5 දත්ත සම්බන්ධ වගකීම - ප්‍රජාව විසින් ලබාදෙන තොරතුරු විද්‍යාත්මකව සත්‍යාපනය කිරීමත්, ප්‍රජා මූලාශ්‍රයේ හිමිකම සහ සංස්කෘතික සංවේදීතාව ආරක්ෂා කිරීමත් අවශ්‍ය වේ.

9. නිගමනය

ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රජාපුරාවිද්‍යාවේ නෛතික තත්ත්වය සරලව “ප්‍රජා සහභාගීත්වය නීතියෙන් තහනම් හෝ නොමැත ලෙස විස්තර කිරීම නිවැරදි නොවේ. වඩා නිවැරදිව කිවහොත්, ප්‍රජා සහභාගීත්වය සඳහා පැහැදිලි, ස්වාධීන සහ සම්පූර්ණ නෛතික රාමුවක් තවමත් වර්ධනය වී නොමැත.1940 පුරාවස්තු ආඥා පනත සහ 1998 සංශෝධනය මගින් රාජ්‍යය කේන්ද්‍ර කරගත් පුරාවිද්‍යාත්මක උරුම ආරක්ෂණ රාමුවක් ස්ථාපිත කර ඇති අතර, Archaeological Impact Assessment වැනි ක්‍රමවේද මගින් නවීන සංවර්ධන ක්‍රියාකාරකම් සමඟ ඇතිවන බලපෑම් පාලනය කරයි.අනෙක් අතට, 2003 UNESCO ICH Convention, විශේෂයෙන් එහි 15 වන වගන්තිය, උරුමය නිර්මාණය කරන, පවත්වාගෙන යන සහ සම්ප්‍රේෂණය කරන ප්‍රජාවන්ගේ පුළුල් සහභාගීත්වය සහ කළමනාකරණයේ සක්‍රීය භූමිකාව පිළිගනී. ශ්‍රී ලංකාව එම සම්මුතිය 2008 දී අනුමත කර ඇති අතර, UNESCO විසින් ශ්‍රී ලංකාවේ community-based inventorying වැනි ක්‍රමවේද වර්ධනය කිරීමද ප්‍රවර්ධනය කර ඇත.එබැවින් ශ්‍රී ලංකාවේ ඉදිරි පුරාවිද්‍යා ප්‍රතිපත්තිය “රාජ්‍යය විසින් උරුමය ආරක්ෂා කිරීම” යන ආකෘතියෙන් පමණක් නොව, රාජ්‍යය + පුරාවිද්‍යාඥයන් + ප්‍රාදේශීය ප්‍රජාව + උරුම භාවිතාකරුවන් යන හවුල් කළමනාකරණ ආකෘතියක් දෙසට වර්ධනය කිරීම වැදගත් වේ.අවසානයේ, ප්‍රජාපුරාවිද්‍යාවේ අරමුණ පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ වගකීම් ප්‍රජාවට පැවරීම නොව, උරුමය පිළිබඳ විද්‍යාත්මක දැනුම සහ ප්‍රජා දැනුම එකිනෙකට සම්බන්ධ කරමින් වඩාත් සහභාගී, වගකීම් සහිත හා තිරසාර උරුම කළමනාකරණ පද්ධතියක් ගොඩනැගීමයි.

-------
සටහන: මෙහිදී 2003 ICH Convention එක පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන සඳහා සෘජු ප්‍රජා පුරාවිද්‍යා නීතියක් ලෙස නොව, ප්‍රජා-කේන්ද්‍රීය උරුම කළමනාකරණයට ජාත්‍යන්තර ප්‍රතිපත්තිමය/නෛතික පසුබිමක් සපයන උපකරණයක් ලෙස සලකා ඇත.

image

මාලිගාතැන්න රජමහා විහාරය

මෙම ස්ථානයත්. කොළඹ නුවර පාරේ මිරිස්වත්ත හංදියෙන් වතුරුගම පාරේ 6km ක් වගේ දුරින් මේ ස්ථානයට ලඟා වෙන්න පුලුවන්.
මෙම ස්ථානයත් අනුරාධපුර යුගයේ මුල් භාගයේ ප්‍රධාන ලෙන් භූමියක් බවට ඉතිහාසයේ සඳහන් වෙනවා.
සතුරු ආක්‍රමණ සමයේ රජවරුන් ට සහ ඔවුන්ගේ ඇමැති වරුන්ට මෙම විහාරස්ථානය වැදගත් ස්ථානයක්. වලගම්බා රජු සැඟවී සිට බවට මෙම ස්ථානය හඳුන්වනවා. විශේෂ කාරණාවක් වන්නේ කෝට්ටේ යුගයේ දොන් ජුවන් ධර්මපාල රජු ක්‍රිස්තු ධර්මය වැලඳ ගත් අවස්ථාවේ දෙල්ගමුව රජමහා විහාර වැඩම කිරීමට පෙර බුදුන්ගේ දළදා වවහන්සේ ආරක්ෂාව සඳහා සඟවා තැබූ ප්‍රථම ස්ථානය මෙම ස්ථානයයි.

image

මාලිගාතැන්න රජමහා විහාරය

මෙම ස්ථානයත්. කොළඹ නුවර පාරේ මිරිස්වත්ත හංදියෙන් වතුරුගම පාරේ 6km ක් වගේ දුරින් මේ ස්ථානයට ලඟා වෙන්න පුලුවන්.
මෙම ස්ථානයත් අනුරාධපුර යුගයේ මුල් භාගයේ ප්‍රධාන ලෙන් භූමියක් බවට ඉතිහාසයේ සඳහන් වෙනවා.
සතුරු ආක්‍රමණ සමයේ රජවරුන් ට සහ ඔවුන්ගේ ඇමැති වරුන්ට මෙම විහාරස්ථානය වැදගත් ස්ථානයක්. වලගම්බා රජු සැඟවී සිට බවට මෙම ස්ථානය හඳුන්වනවා. විශේෂ කාරණාවක් වන්නේ කෝට්ටේ යුගයේ දොන් ජුවන් ධර්මපාල රජු ක්‍රිස්තු ධර්මය වැලඳ ගත් අවස්ථාවේ දෙල්ගමුව රජමහා විහාර වැඩම කිරීමට පෙර බුදුන්ගේ දළදා වවහන්සේ ආරක්ෂාව සඳහා සඟවා තැබූ ප්‍රථම ස්ථානය මෙම ස්ථානයයි.

image

මාලිගාතැන්න රජමහා විහාරය

මෙම ස්ථානයත්. කොළඹ නුවර පාරේ මිරිස්වත්ත හංදියෙන් වතුරුගම පාරේ 6km ක් වගේ දුරින් මේ ස්ථානයට ලඟා වෙන්න පුලුවන්.
මෙම ස්ථානයත් අනුරාධපුර යුගයේ මුල් භාගයේ ප්‍රධාන ලෙන් භූමියක් බවට ඉතිහාසයේ සඳහන් වෙනවා.
සතුරු ආක්‍රමණ සමයේ රජවරුන් ට සහ ඔවුන්ගේ ඇමැති වරුන්ට මෙම විහාරස්ථානය වැදගත් ස්ථානයක්. වලගම්බා රජු සැඟවී සිට බවට මෙම ස්ථානය හඳුන්වනවා. විශේෂ කාරණාවක් වන්නේ කෝට්ටේ යුගයේ දොන් ජුවන් ධර්මපාල රජු ක්‍රිස්තු ධර්මය වැලඳ ගත් අවස්ථාවේ දෙල්ගමුව රජමහා විහාර වැඩම කිරීමට පෙර බුදුන්ගේ දළදා වවහන්සේ ආරක්ෂාව සඳහා සඟවා තැබූ ප්‍රථම ස්ථානය මෙම ස්ථානයයි.

image

මාලිගාතැන්න රජමහා විහාරය

මෙම ස්ථානයත්. කොළඹ නුවර පාරේ මිරිස්වත්ත හංදියෙන් වතුරුගම පාරේ 6km ක් වගේ දුරින් මේ ස්ථානයට ලඟා වෙන්න පුලුවන්.
මෙම ස්ථානයත් අනුරාධපුර යුගයේ මුල් භාගයේ ප්‍රධාන ලෙන් භූමියක් බවට ඉතිහාසයේ සඳහන් වෙනවා.
සතුරු ආක්‍රමණ සමයේ රජවරුන් ට සහ ඔවුන්ගේ ඇමැති වරුන්ට මෙම විහාරස්ථානය වැදගත් ස්ථානයක්. වලගම්බා රජු සැඟවී සිට බවට මෙම ස්ථානය හඳුන්වනවා. විශේෂ කාරණාවක් වන්නේ කෝට්ටේ යුගයේ දොන් ජුවන් ධර්මපාල රජු ක්‍රිස්තු ධර්මය වැලඳ ගත් අවස්ථාවේ දෙල්ගමුව රජමහා විහාර වැඩම කිරීමට පෙර බුදුන්ගේ දළදා වවහන්සේ ආරක්ෂාව සඳහා සඟවා තැබූ ප්‍රථම ස්ථානය මෙම ස්ථානයයි.

image

මාලිගාතැන්න රජමහා විහාරය

මෙම ස්ථානයත්. කොළඹ නුවර පාරේ මිරිස්වත්ත හංදියෙන් වතුරුගම පාරේ 6km ක් වගේ දුරින් මේ ස්ථානයට ලඟා වෙන්න පුලුවන්.
මෙම ස්ථානයත් අනුරාධපුර යුගයේ මුල් භාගයේ ප්‍රධාන ලෙන් භූමියක් බවට ඉතිහාසයේ සඳහන් වෙනවා.
සතුරු ආක්‍රමණ සමයේ රජවරුන් ට සහ ඔවුන්ගේ ඇමැති වරුන්ට මෙම විහාරස්ථානය වැදගත් ස්ථානයක්. වලගම්බා රජු සැඟවී සිට බවට මෙම ස්ථානය හඳුන්වනවා. විශේෂ කාරණාවක් වන්නේ කෝට්ටේ යුගයේ දොන් ජුවන් ධර්මපාල රජු ක්‍රිස්තු ධර්මය වැලඳ ගත් අවස්ථාවේ දෙල්ගමුව රජමහා විහාර වැඩම කිරීමට පෙර බුදුන්ගේ දළදා වවහන්සේ ආරක්ෂාව සඳහා සඟවා තැබූ ප්‍රථම ස්ථානය මෙම ස්ථානයයි.

image