අගසෙති වායාම: උරුමය සුරකින්නට පෙළගැසෙන තරුණ පරපුර
ශ්රී ලංකාව යනු සහස්ර ගණනාවක අභිමානවත් ඉතිහාසයකට සහ අසාමාන්ය පුරාවිද්යාත්මක උරුමයකට හිමිකම් කියන දේශයකි. එහෙත් අද වන විට මෙම අගනා උරුමය නොසලකා හැරීම, විනාශකාරී ක්රියා, පාරිසරික බලපෑම් සහ නිසි ලේඛනගත කිරීමක් නොමැතිකම වැනි බහුවිධ තර්ජනවලට මුහුණ දෙමින් සිටියි. මෙම පසුබිම තුළ, පුරාවිද්යාව සහ උරුම සංරක්ෂණය සඳහා තරුණ සහභාගීත්වය සීමිත වීම තවත් ප්රධාන ගැටලුවකි.මෙම අභියෝගයන්ට පිළියමක් ලෙස "රාජධානි වේදිකාව" හරහා සම්බන්ධීකරණය වන "අගසෙති වායාම" වැඩසටහන හඳුන්වා දී ඇත.
දැක්ම සහ අභිප්රාය
ශ්රී ලංකාවේ පුරාවිද්යාත්මක උරුමය ක්රියාකාරීව අගය කරන, ආරක්ෂා කරන සහ ප්රවර්ධනය කරන දැනුවත් තරුණ පරම්පරාවක් පෝෂණය කිරීම මෙම ව්යාපෘතියේ ප්රධාන දැක්මයි. මව්බිමේ ඉතිහාසය පිළිබඳ නිවැරදි අවබෝධයක් සහිත, ජාතික උරුමයන් ගවේෂණය කරමින් ඒවා රැකගන්නා ප්රජාවක් බිහිකිරීම මෙහි මූලික අභිප්රාය වේ.
ප්රධාන අරමුණු
අගසෙති වායාම ප්රධාන අංශ තුනක් ඔස්සේ සිය අරමුණු ක්රියාත්මක කරයි:
* අධ්යාපනික: ඉතිහාසය සහ පුරාවිද්යාව පිළිබඳ තරුණ අවබෝධය යාවත්කාලීන කිරීම සහ පර්යේෂණ ක්රමවේද පිළිබඳ නිපුණතාවය වර්ධනය කිරීම.
* ක්ෂේත්ර සහභාගීත්වය: ප්රසිද්ධ සහ සැඟවුණු පුරාවිද්යාත්මක ස්ථාන හඳුනා ගැනීම, ඡායාරූපකරණය සහ සිතියම්ගත කිරීම හරහා විධිමත් ලෙස ලේඛනගත කිරීම.
* සංරක්ෂණය සහ සහාය: උරුම ස්ථාන සඳහා වගකිවයුතු සංචාරක කර්මාන්තය (Responsible Tourism) ප්රවර්ධනය කිරීම සහ පුරාවිද්යා ක්ෂේත්රයේ පර්යේෂණ කටයුතු සඳහා මූල්ය ආධාර සැපයීමට "අගසෙති අරමුදල" පිහිටුවීම.
ක්රියාකාරී සැලැස්ම
වයස අවුරුදු 17-40 අතර ස්වේච්ඡා තරුණ නායකයන් ඉලක්ක කරගනිමින් මෙම වැඩසටහන ක්රියාත්මක වේ. මෙහි ප්රධාන ක්රියාකාරකම් කිහිපයකි:
* පුහුණු වැඩසටහන්: වෘත්තීය පුරාවිද්යාඥයින් විසින් පවත්වනු ලබන වැඩමුළු, GPS සහ සිතියම්ගත කිරීමේ පුහුණුව සහ මාර්ගගත පාඨමාලා.
* ලේඛනගත කිරීම: ජංගම යෙදුම් (Mobile Apps) සහ ඩිජිටල් වේදිකා භාවිතා කරමින් ක්ෂේත්ර දත්ත රැස් කිරීම.
* අධීක්ෂණ පද්ධතිය: නීති විරෝධී කැණීම් හෝ හානි පිළිබඳ තොරතුරු වාර්තා කිරීමට ක්ෂණික දුරකථන අංකයක් සහ ඩිජිටල් පද්ධතියක් හඳුන්වා දීම.
* ප්රචාරණය: සමාජ මාධ්ය ව්යාපාර, ඡායාරූප තරඟ සහ ප්රදර්ශන හරහා මහජන දැනුවත්භාවය ඇති කිරීම.
අනාගත බලාපොරොත්තු
මෙම ව්යාපෘතිය හරහා තීරණාත්මක පුරාවිද්යාත්මක පර්යේෂණ සඳහා මූල්ය හා සැපයුම් සහාය ලබා දීමටත් , විද්වතුන් සහ තරුණයින් අතර ශක්තිමත් සහයෝගීතාවයක් ගොඩනැගීමටත් අපේක්ෂිතය. අගසෙති වායාමයේ ඉදිරි ගමන සඳහා පුරාවිද්යා දෙපාර්තමේන්තුව, ජ්යෙෂ්ඨ ඉතිහාසඥයින් සහ සංරක්ෂණ විශේෂඥයින්ගෙන් සැදුම්ලත් උපදේශක මණ්ඩලයක මගපෙන්වීම හිමිවේ.ඉතිහාසය යනු හුදෙක් අතීතය නොව, වර්තමානය තුළ අප ආරක්ෂා කරගත යුතු අනාගතයේ අඩිතාලමයි. "අගසෙති වායාම" ඒ අඩිතාලම ශක්තිමත් කිරීමට තරුණ ජවය ඒකරාශී කරන සාධනීය ප්රයත්නයකි.
