පෝසිලේන් කලාවේ සුවිශේෂී ලක්ෂණ
සාමාන්ය මැටි භාණ්ඩවලට වඩා පෝසිලේන් වෙනස් වන්නේ එහි ඇති පිරිසිදු බව, ශක්තිමත් බව සහ අර්ධ විනිවිද පෙනෙන (Translucent) ස්වභාවය නිසාය.
අමුද්රව්ය: පෝසිලේන් නිපදවීමට කාඔලින් (Kaolin) නම් සුදු මැටි වර්ගය සහ පෙට්න්ට්ස් (Petuntse) නම් පාෂාණ කුඩු විශේෂය භාවිත කරයි.
උෂ්ණත්වය: මෙය ඉතා ඉහළ උෂ්ණත්වයක (1,200°C සිට 1,400 °C දක්වා) පිළිස්සිය යුතුය. එවිට මැටි වීදුරු වැනි තද තත්ත්වයකට පත්වේ.
නාදය: නිවැරදි පෝසිලේන් භාණ්ඩයකට තට්ටු කළ විට ලෝහමය සීනුවක හඬක් වැනි මිහිරි නාදයක් නිකුත් වේ.
වසර 1,000 කට අධික කාලයක් පුරා චීනයේ ජින්ඩෙසෙන් නගරය ලොව ප්රධානතම පෝසිලේන් නිෂ්පාදන මධ්යස්ථානය ලෙස පවතී. එහි ඇති මැටි නිධිවල ගුණාත්මකභාවය නිසා අධිරාජ්යයන් පවා තම මාලිගා සඳහා භාණ්ඩ ඇණවුම් කළේ මෙම නගරයෙනි.
චීන පෝසිලේන් සැකසීමේ ක්රියාවලිය හරියට පුංචි මැජික් එකක් වගේ. පසක් (මැටි) කොහොමද වීදුරු වැනි විනිවිද පෙනෙන ශක්තිමත් වස්තුවක් වෙන්නේ? ඒ පිටුපස ඇති සරල පියවර කිහිපය මෙන්න:
1. "මැටි පදම් කිරීම" (The Kneading)
මුලින්ම සොයාගත් කාඔලින් (Kaolin) මැටි සහ ගල් කුඩු හොඳින් කොටා, වතුර දමා අනා ගනු ලැබේ. මෙහිදී ඇති වැදගත්ම දේ තමයි මැටි ගුලිය ඇතුළේ තියෙන වාත බුබුළු ඔක්කොම ඉවත් කරන එක. වාතය ඉතිරි වුණොත් පෝරණුවේදී එය පිපිරී යා හැකියි.
2. "හැඩය මතු කිරීම" (The Shaping)
ශිල්පියා සකපෝරුව (Potter's wheel) වේගයෙන් කරකවමින්, තෙත දෑතින් මැටි ගුලිය මැදින් අල්ලා ඉහළට විහිදුවයි. චීන පෝසිලේන් වල විශේෂත්වය වන්නේ ඒවා බිත්තර ලෙල්ලක් තරම් තුනී (Eggshell porcelain) වන තෙක් සකස් කිරීමට ශිල්පීන්ට ඇති හැකියාවයි.
3. "යටි ඔපය සහ චිත්ර ඇඳීම" (Underglaze Painting)
භාණ්ඩය මඳක් වියළුණු පසු, ඒ මත ඉතා සියුම් පින්සල්වලින් චිත්ර අඳිනු ලැබේ. බොහෝ විට මේ සඳහා භාවිත කරන්නේ කොබෝල්ට් (Cobalt) නම් ඛනිජයයි. අඳින වෙලාවට මෙය කළු පාටට පෙනුණත්, පෝරණුවට දමා පිච්චුණු පසු එය ලස්සන "තද නිල්" පාටක් බවට පත් වේ.
4. "වීදුරු ආලේපය" (Glazing)
චිත්රය ඇඳ අවසන් වූ පසු, මුළු භාණ්ඩයම දියරමය වීදුරු මිශ්රණයක ගිල්වනු ලැබේ. මෙය පිච්චුණු පසු පෝසිලේන් වලට අර අප දකින දිලිසෙන සුළු බව සහ සිනිඳු බව ලබා දෙයි.
5. "මකර පෝරණුවට දැමීම" (Firing in the Dragon Kiln)
මෙය තමයි අමාරුම පියවර. චීනයේ සාම්ප්රදායික පෝරණු කන්දක් බෑවුමක පිහිටි දිගු නලයක් වගෙයි. එය "මකර පෝරණුව" (Dragon Kiln) ලෙස හඳුන්වයි.
මෙහි ඇතුළත උෂ්ණත්වය 1300°C ට වඩා වැඩි විය යුතුයි.
දින කිහිපයක් එක දිගට දර දමමින් ගින්දර පාලනය කළ යුතුයි.
ඇයි චීන පෝසිලේන් මෙතරම් වටින්නේ?
විනිවිද පෙනෙන බව: හොඳ පෝසිලේන් කෝප්පයක් ආලෝකයට ඇල්ලූ විට ඒ හරහා ආලෝකය ගමන් කරයි.
ශක්තිමත් බව: ඉතා තුනී වුවත්, සාමාන්ය මැටි භාණ්ඩවලට වඩා මේවා ශක්තිමත්ය.
නොමැකෙන සිතුවම්: චිත්රය ඇත්තේ වීදුරු ස්ථරයට යටින් නිසා වසර දහස් ගණනක් ගියත් එහි පැහැය මැකී යන්නේ නැත.
