පොළොන්නරුව පිළිබඳ ලයිඩාර් (LiDAR) පර්යේෂණය
ශ්රී ලංකාවේ මධ්යකාලීන ඉතිහාසයේ විශිෂ්ටතම නගරයක් වූ පොළොන්නරුව, වසර දහස් ගණනකට පෙර ඉතා සැලසුම් සහගත නාගරික මධ්යස්ථානයක් ලෙස වර්ධනය වූ රාජධානියකි. නමුත් එහි නගර සැලසුම, ජනාවාස ව්යුහය, කෘෂිකාර්මික පද්ධති සහ නගරය අවට භූ දර්ශනය පිළිබඳ තවමත් අනාවරණය නොවූ තොරතුරු රැසක් පවතී.
මෙම අභිරහස් හෙළිදරව් කිරීම සඳහා Polonnaruwa Archaeology, Anthropology and Urban Landscape Project (PAAULP) නම් ජාත්යන්තර පර්යේෂණ ව්යාපෘතිය ක්රියාත්මක කර ඇත.
පොළොන්නරුව පුරාවිද්යා, මානව විද්යා සහ නාගරික භූ දර්ශන ව්යාපෘතිය (PAAULP) – 2025 සිව්වන පර්යේෂණ වාරය
2025 අගෝස්තු 12 සිට සැප්තැම්බර් 7 දක්වා පොළොන්නරුවේදී පොළොන්නරුව පුරාවිද්යා, මානව විද්යා සහ නාගරික භූ දර්ශන ව්යාපෘතියේ සිව්වන පර්යේෂණ වාරය පැවැත්විණි. මෙම වාරයේ ප්රධාන අවධානය වූයේ පුරාවිද්යාත්මක හා මානව විද්යාත්මක ක්රමවේද භාවිතයෙන් පොළොන්නරු රාජධානියේ නාගරික සැලසුම සහ එහි පරිණාමය පිළිබඳ ගැඹුරු අවබෝධයක් ලබා ගැනීමයි.
මෙම ඒකාබද්ධ පර්යේෂණ වැඩසටහන සංවිධානය කරන ලද්දේ ශ්රී ලංකාවේ කැලණිය විශ්වවිද්යාලය සහ ඕස්ට්රේලියාවේ ලා ට්රෝබ් විශ්වවිද්යාලය එක්ව, ශ්රී ලංකා පුරාවිද්යා දෙපාර්තමේන්තුව, මධ්යම සංස්කෘතික අරමුදල, පුරාවිද්යා පශ්චාත් උපාධි ආයතනය සහ යාපනය විශ්වවිද්යාලය සමඟ සහයෝගයෙනි.
ප්රධාන පර්යේෂණ කටයුතු
මෙවර පර්යේෂණයේදී H, G, I සහ J ලෙස නම් කළ කැණීම් වළවල් හතරක් තුළ පුරාවිද්යා කැණීම් සිදු කරන ලදී. එමෙන්ම:
*LiDAR (Light Detection and Ranging) තාක්ෂණය භාවිතයෙන් භූ දර්ශන සමීක්ෂණ
*Auger පරීක්ෂණ (භූ අභ්යන්තර පරීක්ෂණ) සිදු කරමින් පොළොන්නරුව නගරයේ සැලසුම, සංවර්ධනය සහ අවට පරිසරය පිළිබඳ වැදගත් තොරතුරු සොයා ගන්නා ලදී.
කැණීම්වලින් හමු වූ පුරාවස්තු අතර:
දේශීය හා විදේශීය නිෂ්පාදන
කාසි නිෂ්පාදන අච්චු
පබළු
යකඩ ඇණ සහ යකඩ උපකරණ
ලෝහ නිෂ්පාදන අවශේෂ (Slags)
වළලු
වීදුරු කොටස්
විවිධ වර්ගයේ ගල් ඇතුලත් විය.
LiDAR තාක්ෂණය සහ පොළොන්නරුවේ භූ දර්ශනය
මෙවර සිදු කළ LiDAR සමීක්ෂණය පොළොන්නරුව නගරයට පමණක් සීමා නොවී, පොළොන්නරුව අවට පසුබිම් ප්රදේශ (Hinterland) සහ පරාක්රම සමුද්රයේ වැව් බැම්ම ඇතුළු විශාල භූ ප්රදේශයක් ආවරණය කළේය.
මෙම තාක්ෂණය මගින් පැරණි නගර සැලසුම්, කෘෂිකාර්මික පද්ධති සහ රාජධානියේ විශාල නාගරික ව්යුහය පිළිබඳ නව අවබෝධයක් ලබා ගැනීමට හැකි විය.
මෙම පර්යේෂණය මගින් පොළොන්නරු රාජධානියේ නාගරික සැලසුම, ආර්ථික ක්රියාකාරකම්, වෙළඳ සබඳතා සහ පුරාණ ජල කළමනාකරණ පද්ධති පිළිබඳ නව තොරතුරු රැසක් අනාවරණය කර ගැනීමට හැකි වී ඇත.
මෙම පර්යේෂණය මගින් පැහැදිලි වන්නේ පොළොන්නරුව:
ආගමික මධ්යස්ථානයක් පමණක් නොව,
සැලසුම් සහගත නාගරික මධ්යස්ථානයක්,
කෘෂිකාර්මික හා ජල කළමනාකරණ පද්ධතියක් සහිත රාජධානියක්,
ජාත්යන්තර වෙළඳ සබඳතා පැවති නගරයක් වූ බවයි.
