විටමින් ඉතිහාසය සහ එහි සැබෑ ක්‍රියාකාරීත්වය

1. විටමින් වර්ග දෙකයි

විටමින් ප්‍රධාන වශයෙන් කොටස් දෙකකට බෙදෙනවා:

තෙල්වල දියවන විටමින්: (A, D, E, K) - මේවා අපේ සිරුරේ තැන්පත් කරලා තියාගන්න පුළුවන්. ඒ නිසා හැමදාම ඕන වෙන්නේ නැහැ.
වතුරේ දියවන විටමින්: (B කාණ්ඩය සහ C) - මේවා සිරුරේ රැඳෙන්නේ නැහැ. මුත්‍රා මාර්ගයෙන් පිටවෙලා යන නිසා නිතරම ආහාර මඟින් ලබාගත යුතුයි.

2. ඔබ දැනගත යුතුම "විටමින් රහස්"

හිරු එළියෙන් ලැබෙන විටමින්: විටමින් D කියන්නේ අපිට නොමිලේම ලැබෙන විටමින් එකක්. උදේ 8-10 අතර විනාඩි 15ක් විතර අව්වේ හිටියොත් සිරුරට අවශ්‍ය විටමින් D ප්‍රමාණය නිකම්ම ලැබෙනවා.
උයනකොට පරෙස්සම් වෙන්න: විටමින් C සහ B අධික රස්නයට විනාශ වෙන්න පුළුවන්. ඒ නිසා එළවළු ඕනෑවට වඩා තම්බන්න එපා.
කැරට් සහ තෙල්: විටමින් A තෙල්වල දියවන විටමින් එකක් නිසා, කැරට් වැනි එළවළු ටිකක් තෙල් දාලා හෝ පොල් කිරි දාලා උයන එකෙන් ඒක සිරුරට උරාගන්න පහසු වෙනවා.

3. "විටමින්" යන නාමයේ උපත

"විටමින්" (Vitamin) යන වචනය හැදුණේ "Vital Amine" යන වචන දෙක එකතු වීමෙන්. මෙහි අර්ථය "ජීවයට අත්‍යවශ්‍ය සංයෝග" යන්නයි. මුල් කාලයේදී විද්‍යාඥයන් හිතුවේ මේ සියල්ලේම නයිට්‍රජන් අඩංගු "ඇමයින" (Amines) තියෙනවා කියලයි. පසුව එය වැරදි බව වැටහුණත්, නම වෙනස් වුණේ නැහැ.

4. අකුරු අතර අතුරුදන් වූ විටමින්

විටමින් අකුරු පෙළගැස්මේදී A, B, C, D, E වලින් පස්සේ කෙළින්ම යන්නේ විටමින් K වෙතටයි. F, G, H, I, J වලට මොකද වුණේ?

ඇත්තටම අතීතයේදී F, G, H වැනි අකුරුවලිනුත් විටමින් නම් කර තිබුණා.
පසුව කළ පර්යේෂණවලින් හෙළි වුණේ ඒවා විටමින් නොව වෙනත් පෝෂක කොටස් හෝ විටමින් B කාණ්ඩයේම කොටස් බවයි. ඒ නිසා ඒවා ලැයිස්තුවෙන් ඉවත් කෙරුණා.

5. සතුන්ට තමන්ගේම විටමින් C හදාගන්න පුළුවන්

මිනිසුන් වන අපිට විටමින් C ලබාගන්න නම් අනිවාර්යයෙන්ම පලතුරු හෝ එළවළු කන්නම ඕනේ. හැබැයි බල්ලන්, පූසන් සහ බොහෝ සතුන්ට තමන්ගේ සිරුර ඇතුළේදීම විටමින් C නිෂ්පාදනය කරගැනීමේ හැකියාව තියෙනවා. අපිට ඒ හැකියාව පරිණාමයේදී නැති වෙලා ගිහින්.

6. අභ්‍යවකාශයේදී විටමින්වල හැසිරීම

අභ්‍යවකාශගාමීන්ට විටමින් ලබාදීම විශාල අභියෝගයක්. අධික විකිරණ සහ ගුරුත්වාකර්ෂණය නැති පරිසරය නිසා ඔවුන්ගේ සිරුරේ විටමින් D සහ කැල්සියම් ඉක්මනින් අඩු වෙනවා. ඒ වගේම අභ්‍යවකාශයේදී විටමින් පෙතිවල ගුණය පෘථිවියට වඩා වේගයෙන් නැති වී යන බව සොයාගෙන තියෙනවා.

7. ලෝකයේ පළමු "විටමින් සොයාගැනීම"

නිල වශයෙන් විටමින් ගැන දැනගන්නට පෙර, නැවියන් මුහුදු ගමන් යද්දී දත් හිරිවැටී මියයන "ස්කර්වි" (Scurvy) රෝගයට ගොදුරු වුණා. 1700 ගණන්වලදී ජේම්ස් ලින්ඩ් නම් වෛද්‍යවරයා සොයාගත්තා නැවියන්ට දොඩම් සහ දෙහි ලබාදීමෙන් මේ මරණ නතර කළ හැකි බව. ඒ තමයි මිනිස් ඉතිහාසයේ විටමින්වල බලය ප්‍රායෝගිකව හඳුනාගත් මුල්ම අවස්ථාවක්.

8. ස්වභාවිකද? කෘත්‍රිමද?

අද කාලේ විටමින් පෙති (Supplements) බොන්න ගොඩක් අය පුරුදු වෙලා ඉන්නවා. හැකිතාක් දුරට එළවළු, පලතුරු සහ පලා වර්ග මඟින් ස්වභාවිකව විටමින් ලබාගන්න එක තමයි සිරුරට වඩාත්ම ගුණදායක. අධික ලෙස විටමින් පෙති ගැනීම සිරුරට අහිතකර වෙන්නත් පුළුවන්.