1. විද්යාව සහ මැටි කලාව
ගුරුලේත්තුව ඇතුළේ වතුර සීතල වෙන්නේ හරිම අපූරු විද්යාත්මක ක්රමයකට. මැටි බඳුනේ බිත්තිවල පියවි ඇසට නොපෙනෙන කුඩා සිදුරු දහස් ගණනක් තියෙනවා. ඒ සිදුරු හරහා වතුර ඉතාම සුළු ප්රමාණයක් පිටතට කාන්දු වෙලා වාෂ්ප වෙනවා. මේ වාෂ්ප වීමට අවශ්ය තාපය ඇතුළේ තියෙන වතුරෙන් ලබා ගන්නා නිසා, ගුරුලේත්තුව ඇතුළේ වතුර නිතරම පරිසර උෂ්ණත්වයට වඩා අංශක කිහිපයක් අඩුවෙන්, ඒ කියන්නේ හරිම ප්රබෝධමත් සීතලකින් පවතිනවා.
2. ගුණාත්මක බවින් ඉහළයි
මැටි කියන්නේ ස්වභාවිකවම ක්ෂාරීය (Alkaline) දෙයක්. වතුරේ තියෙන ආම්ලික ගතිය (Acidity) පාලනය කරලා ශරීරයේ PH අගය සමබර කරන්න මේ මැටි බඳුනට පුළුවන්. ඒ වගේම, ප්ලාස්ටික් බෝතල්වල වගේ රසායනික ද්රව්ය මිශ්ර වීමේ බයක් මෙතැන නැහැ.
3. ගුරුලේත්තුවේ "ගොඩොක් ගොඩොක්" සංගීතය
ගුරුලේත්තුවකට වතුර පුරවන කොට වගේම, ඒකෙන් වීදුරුවකට වතුර වක්කරන කොට එන ශබ්දය හරිම මිහිරියි. එහි ඇති දිගු බෙල්ල නිසා ඇතිවන ඒ ශබ්දය නිවසකට ගෙන එන්නේ සන්සුන් හැඟීමක්. ඉස්සර කාලේ ගෙදරකට අමුත්තෙක් ආවම මුලින්ම පිළිගත්තේ මේ ගුරුලේත්තුවෙන් වැඩුණු වතුර වීදුරුවකින්.
4. කලාත්මක නිමාව
ලංකාවේ විවිධ ප්රදේශවල විවිධ හැඩයේ ගුරුලේත්තු දකින්න ලැබෙනවා. සමහර ඒවායේ අලි, ඇතුන්, මල් සහ ලියවැල් කැටයම් කරලා තියෙනවා. රතු මැටියෙන් වගේම කළු මැටියෙන් නිමවූ ගුරුලේත්තුත් අපේ රටේ ප්රසිද්ධයි. විශේෂයෙන්ම මොලගොඩ වැනි ප්රදේශවල මැටි කර්මාන්තයේදී ගුරුලේත්තුවට හිමිවන්නේ සුවිශේෂී තැනක්.
5.ගුරුලේත්තුව තැබිය යුතු "නියම" ක්රමය
ගුරුලේත්තුවක් නිකම්ම මේසයක් උඩ තියනවාට වඩා, එය වැලි පිරවූ මැටි තැටියක් මත තැබීමෙන් එහි සීතල දෙගුණ කරගන්න පුළුවන්. වැලි ටික නිතරම තෙතමනයෙන් තැබූ විට, ගුරුලේත්තුවේ අඩිය හරහාත් සිසිලස ලබා ගන්නා නිසා වතුර අයිස් වතුර වගේම සීතල වෙනවා.
ගුරුලේත්තුවක් මිලදී ගත් සැනින් වතුර පුරවා පානය කිරීමට පෙර එය නිසි ලෙස "පදම් කිරීම" අත්යවශ්යයි. අලුත් මැටි බඳුනක ඇති මැටි සුවඳ ඉවත් කර, එහි සිසිලස උපරිම මට්ටමට ගෙන ඒමට අනුගමනය කළ යුතු පියවර කිහිපයක් මෙන්න:
1. මුලින්ම පිරිසිදු වතුරෙන් සේදීම
අලුත් ගුරුලේත්තුව ඇතුළේ මැටි කුඩු හෝ දූවිලි රැඳී තිබිය හැකියි. එම නිසා මුලින්ම සාමාන්ය වතුරෙන් දෙතුන් වතාවක් හොඳින් සෝදා හරින්න. කිසිම විටක සබන් හෝ ඩිටර්ජන්ට් වර්ග පාවිච්චි නොකිරීමට වගබලා ගන්න.
2. පැය 24ක් වතුරේ ගිල්වා තැබීම (Soaking)
ගුරුලේත්තුව සම්පූර්ණයෙන්ම වැසෙන සේ විශාල බඳුනක වතුර පුරවා, එය පැය 24ක් පමණ ගිල්වා තබන්න.
ඇයි මෙහෙම කරන්නේ? මැටි බිත්තිවල ඇති සියුම් වා සිදුරු (Pores) මේ මගින් විවෘත වෙනවා. එවිට ගුරුලේත්තුව "හුස්ම ගැනීමට" පටන් ගන්නා නිසා පසුව වතුර සීතල වීම වඩාත් හොඳින් සිදුවෙනවා.
3. පළමු වතුර වාරය ඉවත් කිරීම
ගිල්වා තැබීමෙන් පසු, ගුරුලේත්තුව ඇතුළට පිරිසිදු වතුර පුරවා තවත් පැය කිහිපයක් තබන්න. එම වතුර පානය නොකර ඉවත් කරන්න. එවිට මැටි බඳුනෙන් එන තද "අමු මැටි සුවඳ" ඉවත් වී වතුරට ස්වභාවික මිහිරි රසයක් ලැබෙනවා.
4. සහල් සේදූ වතුර භාවිතය (පැරණි ක්රමය)
අතීතයේ ගැමියන් අලුත් ගුරුලේත්තුවක් පදම් කිරීමට හාල් සේදූ වතුර (කැඩිච්ච වතුර) පුරවා රැයක් තබනවා. මෙයින් මැටි බිත්ති ශක්තිමත් වන අතර, මැටිවල ඇති යම් විෂ ද්රව්යයක් ඇත්නම් ඒවා උරා ගැනීමටත් එය උදව් වෙනවා.
ඔබ දැනගත යුතු විශේෂ කරුණු:
පිරිසිදු කිරීම: කවදාවත් ගුරුලේත්තුව සේදීමට සබන් පාවිච්චි කරන්න එපා. සබන්වල තියෙන රසායනික ද්රව්ය මැටි සිදුරු තුළ රැඳී තිබී වතුරට මුසු වෙන්න පුළුවන්. ඒ වෙනුවට ලුණු කැට ස්වල්පයක් දමා සේදීම ඉතාම සුදුසුයි.
කල් තබා ගැනීම: ගුරුලේත්තුවේ සිදුරු කාලයත් සමඟ වැසී යා හැකියි. ඒ නිසා වසරකට වරක්වත් අලුත් ගුරුලේත්තුවකට මාරු වීම හෝ එය මනාව පිරිසිදු කිරීම වැදගත්.
- ගුරුලේත්තුව පිරිසිදු කරන විට බඳුන ඇතුළට අත දමා පිරිසිදු කිරීමට අපහසු නම්, පිරිසිදු වැලි ස්වල්පයක් සහ වතුර දමා හොඳින් සොලවා (Shake කර) සේදීම වඩාත් සාර්ථක ක්රමයකි.
තාක්ෂණය කොච්චර දියුණු වුණත්, මහ පොළොවේ මැටිවලින් හදපු ගුරුලේත්තුවකින් බොන වතුර උගුරක තියෙන ඒ "නියම රසය" වෙන කිසිම දේකින් ලබන්න බැහැ.
